Μουρατίδου, ΘεοδώραMouratidou, TheodoraΖαννή, Αφροδίτη-ΣταυρούλαZanni, Afroditi-Stavroula2026-03-132026-03-132026-03-11https://apothesis.hmu.gr/handle/123456789/11537Η ενσυνειδητότητα που σχετίζεται με την κατανάλωση τροφής και τη διατροφική συμπεριφορά, αναφέρεται ως mindful eating ή αλλιώς ενσυνείδητη διατροφή (ΕΔ). Η ΕΔ αναφέρεται στην απόλαυση του φαγητού χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις, χωρίς επίκριση, με βασικές αρχές την ακρόαση των εσωτερικών ενδείξεων του σώματος και τη χρήση εξωτερικών ενδείξεων για την επίτευξη ενσυνειδητότητας. Για την επίγνωση της δεδομένης στιγμής, δίνεται μεγάλη προσοχή στην επίδραση του φαγητού στις αισθήσεις, σωματικές & συναισθηματικές, και στην ουσία, αφορά την εφαρμογή της ενσυνειδητότητας στις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις σωματικές αισθήσεις και συμπεριφορές που σχετίζονται με το φαγητό. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης διατροφικών παθολογιών, κατανάλωσης χαμηλότερης ποιότητας διατροφής που σχετίζεται με το άγχος, παχυσαρκίας και στρες. Δεδομένου ότι η έρευνα στο γνωστικό αντικείμενο της ΕΔ, σε σχέση με δείκτες και εκβάσεις υγείας, έχει αναπτυχθεί τις τελευταίες δεκαετίες, υπάρχουν πολλαπλά τεκμήρια που υποστηρίζουν πως οι παρεμβάσεις που βασίζονται στην ενσυνειδητότητα και στην ενσυνείδητη διατροφική πρακτική προάγουν την ευημερία και μειώνουν το στρες που σχετίζεται με διατροφικές συμπεριφορές, με τη δυσαρέσκεια του σώματος, με λιγότερο συνειδητές διατροφικές επιλογές, με υπερκατανάλωση και μειωμένη ικανότητα αναγνώρισης και ανταπόκρισης στα φυσιολογικά σημάδια πείνας και κορεσμού. Μέσω της ΕΔ, διευκολύνεται ο επανασχεδιασμός των αυτόματων συμπεριφορών, ενώ μειώνονται ακόμα και τα επίπεδα στρες, δεδομένα ιδιαίτερα σημαντικά στην προσπάθεια αλλαγής των ρυθμισμένων προτύπων διατροφής και διατροφικής συμπεριφοράς, τα οποία συνήθως έχουν αναπτυχθεί με την πάροδο των ετών και μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και σε υπερβάλλον βάρος & παχυσαρκία, αυξάνοντας τον κίνδυνο μεταβολικών και καρδιαγγειακών παθήσεων. Στην προκειμένη, πολλαπλά αποτελέσματα έχουν δείξει σημαντική επίδραση στην απώλεια βάρους των ενσυνείδητων διατροφικών παρεμβάσεων. Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως η εκπαίδευση ενσυνειδητότητας θα μπορούσε να είναι μια αποτελεσματική παρέμβαση για την πιθανή επίλυση θεμάτων διατροφικής παθολογίας, στρες, αλλά και χαμηλής ποιότητας διατροφής, προκαλώντας αλλαγές σε περιοχές του εγκεφάλου, που σχετίζονται με αλλαγές συμπεριφοράς, υποδεικνύοντας πιθανούς υποκείμενους νευρικούς μηχανισμούς αλλά και μία πρακτική προσέγγιση για τον έλεγχο του βάρους. Η παρούσα μελέτη είχε ως στόχο να αξιολογήσει τα επίπεδα του στρες, της ενσυνείδητης διατροφής και της ποιότητας διατροφής σε νεαρούς ενήλικες, 18-25 ετών, στην Ελλάδα, μέσω σταθμισμένων εργαλείων για τον ελληνικό πληθυσμό, να μελετήσει τη συσχέτιση των επιπέδων ΕΔ με τα επίπεδα στρες και να αξιολογήσει την επίδραση των επιπέδων ΕΔ και στρες στην ποιότητα διατροφής. Παράλληλα, διερευνήθηκαν οι συσχετίσεις μεταξύ ΕΔ, επιπέδων στρες και ποιότητας διατροφής και κοινωνικο-δημογραφικών παραγόντων. Συγκεκριμένα, η μελέτη αποτέλεσε συγχρονική διαδικτυακή μελέτη, και σε αυτή συμμετείχαν 261 κάτοικοι της Ελλάδας, το 76,6% των οποίων ήταν γυναίκες και ο μέσος όρος ηλικίας ήταν 21,9 έτη. Αξιόπιστα εργαλεία, και συγκεκριμένα το MEDAS (Mediterranean Diet Adherence Screener) και το PSS (Perceived Stress Scale), χρησιμοποιήθηκαν για τη μέτρηση της συμμόρφωσης στο μεσογειακό διατροφικό πρότυπο και των επιπέδων αντιλαμβανόμενου στρες. Τα αποτελέσματα της μελέτης, αρχικά, έδειξαν πως η Κλίμακα MEBS-T παρουσίασε ικανοποιητική αξιοπιστία (Cronbach’s alpha = 0,77) για χρήση σε ελληνικό πληθυσμό. Ακόμα, μέσω των αξιόπιστων και σταθμισμένων εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν, φανερώθηκαν μέτρια επίπεδα προσκόλλησης στο μεσογειακό διατροφικό πρότυπο αλλά και μέτρια, αυτοαναφερόμενα, επίπεδα στρες, ενώ παρομοίως βρέθηκαν, λίγο κάτω του μετρίου επίπεδα ενσυνείδητης διατροφικής συμπεριφοράς. Όσον αφορά πιθανές συσχετίσεις μεταξύ ΕΔ και προσδιοριστών, βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ αυτής και των ωρών εργασίας/ημέρα, του Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), των κατηγορίες του ΔΜΣ και της αντίληψης του σωματικού βάρους σε σχέση με το ‘‘κανονικό’’ βάρος (p<0,05). Ακόμα, βρέθηκαν μεταξύ της ΕΔ και του πόσο ικανοποιημένοι αισθάνονται οι συμμετέχοντες με τη σωματική τους εμφάνιση, αλλά και με το χρόνο που αφιερώνουν στα social media ή/και το διαδίκτυο/ημέρα. Αναφορικά με την προσκόλληση στο μεσογειακό πρότυπο διατροφής, βρέθηκε να σχετίζεται σημαντικά με τις ώρες σωματικής δραστηριότητας/εβδομάδα (p<0,01), το κάπνισμα (p<0,01), τον τύπο διατροφής που ακολουθείται (p<0,01), αλλά και με τη θεώρηση ότι τρέφονται υγιεινά (p<0,01), ενώ τα επίπεδα αντιλαμβανόμενου στρες, βρέθηκαν να σχετίζονται στατιστικά σημαντικά με τη μεταβλητή του φύλου (p<0,01). Σημαντικό εύρημα είναι πως παρόλο που πολλαπλές μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία υποστηρίζουν το ρόλο που διαδραματίζει η ενσυνειδητότητα και η ενσυνείδητη διατροφική πρακτική στη συνολική σωματική και ψυχική ευεξία, επιδρώντας στα επίπεδα στρες, την ποιότητα διατροφής και τη διατροφική παθολογία, όπως και προαναφέρθηκε, η παρούσα μελέτη δεν υπογράμμισε τέτοιες συσχετίσεις, αλλά ούτε και μεταξύ του αντιλαμβανόμενου στρες και της ποιότητας διατροφής. Συνεπώς, τα ευρήματα αυτά δεν υποστηρίζουν την υπόθεση της συσχέτισης μεταξύ των τριών αυτών μεταβλητών. Συμπερασματικά, λόγω της παρατήρησης αυτών των συσχετίσεων σε πολλαπλές μελέτες στη διεθνή βιβλιογραφία, αλλά παράλληλα και της ύπαρξης πολλών αντιφατικών αποτελεσμάτων, για τον ουσιαστικό ρόλο της ενσυνείδητης διατροφής στη συνολική υγεία, κρίνεται σημαντική η πραγματοποίηση περισσότερων μελετών πάνω στο αντικείμενο, που θα εστιάζουν αρχικά στη χαρτογράφηση και αξιολόγηση των επιπέδων της, αλλά και στην υπερπήδηση των περιορισμών που τίθενται, όπως του είδους μελέτης, του πληθυσμού δείγματος, της μεθόδου δειγματοληψίας κοκ., με σκοπό την εκτενέστερη κατανόηση της θεωρητικής και πρακτικής λειτουργίας των παρεμβάσεων ενσυνειδητότητας, με απώτερο σκοπό την προαγωγή της υγείας, σωματικής & ψυχικής.Mindfulness related to food consumption and eating behavior is referred to as mindful eating (ME). ME refers to the enjoyment of food using all senses, without judgment, with basic principles of listening to the body's internal cues and using external cues to achieve mindfulness. For awareness of the given moment, great attention is paid to the effect of food on the senses, physical & emotional, and in essence, it concerns the application of mindfulness to thoughts, feelings, physical sensations and behaviors related to food. In particular, in recent years there has been an increase in the incidence of eating disorders, consumption of lower quality food related to anxiety, obesity and stress. Given that research in the field of ME, in relation to health indicators and outcomes, has developed in recent decades, there is multiple evidence supporting that interventions based on mindfulness and conscious eating practice promote well-being and reduce stress related to eating behaviors, body dissatisfaction, less conscious food choices, overeating and a reduced ability to recognize and respond to physiological signs of hunger and satiety. Through ME, the redesign of automatic behaviors is facilitated, while stress levels are also reduced, data that are particularly important in the effort to change regulated eating patterns and eating behavior, which have usually developed over the years and can even lead to overweight & obesity, increasing the risk of metabolic and cardiovascular diseases. In this regard, multiple results have shown a significant effect on weight loss of mindful eating interventions. From the above, it is clear that mindfulness training could be an effective intervention for the possible resolution of issues of eating pathology, stress, and poor diet quality, causing changes in brain areas related to behavioral changes, indicating possible underlying neural mechanisms and a practical approach for weight control. The present study aimed to assess the levels of stress, mindful eating and diet quality in young adults, 18-25 years old, in Greece, through weighted instruments for the Greek population, to study the association of ME levels with stress levels and to evaluate the effect of ME and stress levels on diet quality. At the same time, the associations between ME, stress levels and diet quality and socio-demographic factors were investigated. Specifically, the study was a cross-sectional online study, and 261 residents of Greece participated in it, 76.6% of whom were women and the average age was 21.9 years. Reliable tools, namely MEDAS (Mediterranean Diet Adherence Screener) and PSS (Perceived Stress Scale), were used to measure adherence to the Mediterranean dietary pattern and levels of perceived stress. The results of the study, initially, showed that the MEBS-T Scale presented satisfactory reliability (Cronbach’s alpha = 0.77) for use in the Greek population. Furthermore, through the reliable and weighted tools used, moderate levels of adherence to the Mediterranean dietary pattern and stress levels were revealed, as well as moderate, self-reported, levels of stress, while similarly, slightly below-average levels of mindful eating behavior were found. Regarding possible associations between ME and determinants, statistically significant associations were found between it and working hours/day, Body Mass Index (BMI), BMI categories and perception of body weight in relation to ‘‘normal’’ weight (p<0.05). Furthermore, associations were found between ME and how satisfied the participants feel with their physical appearance, but also with the time they spend on social media and/or the internet/day. Regarding adherence to the Mediterranean dietary pattern, it was found to be significantly related to hours of physical activity/week (p<0.01), smoking (p<0.01), the type of diet followed (p<0.01), but also to the perception that they eat healthily (p<0.01), while levels of perceived stress were found to be statistically significantly related to the gender variable (p<0.01). An important finding is that although multiple studies in the international literature support the role that mindfulness and mindful eating practice play in overall physical and mental well-being, influencing stress levels, diet quality and nutritional pathology, as mentioned above, the present study did not highlight such correlations, but neither did between perceived stress and diet quality. Therefore, these findings do not support the hypothesis of a correlation between these three variables. In conclusion, due to the observation of these correlations in multiple studies in the international bibliography, but also the existence of many contradictory results, regarding the essential role of mindful eating in overall health, it is considered important to carry out more studies on the subject, which will initially focus on mapping and evaluating its levels, but also on overcoming the limitations imposed, such as the type of study, the sample population, the sampling method, etc., with the aim of a more extensive understanding of the theoretical and practical functioning of mindfulness interventions, with the ultimate goal of promoting health, both physical and mental.elAttribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 United StatesΕνσυνείδητη διατροφήΜεσογειακή διατροφήΨυχική υγείαΣτρεςMindful eatingMediterranean dietMental healthStressΜεταπτυχιακή Διατριβή