Παράγοντες που επηρεάζουν τον ηλικιακό ρατσισμό στον γενικό πληθυσμό
Φόρτωση...
Ημερομηνία
2026-10-08
Συγγραφείς
Τίτλος Εφημερίδας
Περιοδικό ISSN
Τίτλος τόμου
Εκδότης
ΕΛΜΕΠΑ, Σχολή Επιστημών Υγείας (ΣΕΥ), Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας
Επιβλέπων
Περίληψη
Εισαγωγή: Ο ηλικιακός ρατσισμός αποτελεί μια διαδεδομένη μορφή προκατάληψης με σημαντικές επιπτώσεις στις διαγενεακές σχέσεις, στην κοινωνική συνοχή και στην παροχή υπηρεσιών κοινωνικής εργασίας. Αν και συχνά υποτίθεται ότι δημογραφικοί παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο ή το μορφωτικό επίπεδο προβλέπουν τις ηλικιακές στάσεις, η πρόσφατη βιβλιογραφία τονίζει τον ρόλο ψυχοκοινωνικών παραγόντων, και ιδιαίτερα του φόβου για το γήρας. Στην Ελλάδα, όπου οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί συνυπάρχουν με οικονομικές πιέσεις και πολιτισμική αμφιθυμία απέναντι στη γήρανση, η κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ δημογραφικών και ψυχολογικών παραγόντων είναι κρίσιμη για την κοινωνική εργασία και την γεροντολογική έρευνα.
Σκοπός μελέτης: Η παρούσα μελέτη στόχευσε στη διερεύνηση των παραγόντων που προβλέπουν τον ηλικιακό ρατσισμό στον γενικό πληθυσμό, με ιδιαίτερη έμφαση στο κατά πόσο ο φόβος για το γήρας ασκεί ισχυρότερη επίδραση από τα δημογραφικά χαρακτηριστικά. Η κεντρική υπόθεση ήταν ότι ο φόβος για το γήρας, ειδικά στις πολυδιάστατες υποκλίμακές του, θα προβλέπει τον ηλικιακό ρατσισμό ισχυρότερα από τους δημογραφικούς παράγοντες.
Υλικά και Μέθοδοι: Ακολουθήθηκε ποσοτικός, διατομεακός ερευνητικός σχεδιασμός με δείγμα ευκολίας 104 συμμετεχόντων από τον γενικό πληθυσμό. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω ανώνυμου διαδικτυακού ερωτηματολογίου που περιλάμβανε δημογραφικές μεταβλητές, την Κλίμακα Φόβου για το Γήρας (Lasher & Faulkender, 1993) και την Κλίμακα Στάσεων Ηλικιακού Ρατσισμού (Fraboni, Saltstone, & Hughes, 1990). Διεξήχθησαν περιγραφικά στατιστικά, αναλύσεις αξιοπιστίας και πολλαπλές γραμμικές παλινδρομήσεις με χρήση SPSS. Η μελέτη έλαβε έγκριση από την Ακαδημαϊκή Επιτροπή του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας, ΕΛΜΕΠΑ.
Αποτελέσματα: Η περιγραφική ανάλυση έδειξε μέτρια επίπεδα φόβου για το γήρας και αμφίθυμες εκφράσεις ηλικιακού ρατσισμού, με υψηλότερες τιμές σε αρνητικά στερεότυπα σε σχέση με θετικές πατερναλιστικές στάσεις. Η ανάλυση παλινδρόμησης έδειξε ότι τα δημογραφικά χαρακτηριστικά γενικά δεν αποτελούν ισχυρούς προγνωστικούς δείκτες, με εξαίρεση την εμπειρία φροντίδας που συνδέθηκε με αυξημένο αρνητικό ηλικιακό ρατσισμό. Η οικονομική ανασφάλεια προέβλεψε σημαντικά αυξημένο φόβο για το γήρας. Στους ψυχολογικούς παράγοντες, ο φόβος για τους ηλικιωμένους συνδέθηκε έντονα με θετικές και αρνητικές μορφές ηλικιακού ρατσισμού, ενώ ο φόβος απωλειών είχε ασθενή συσχέτιση μόνο με τον αρνητικό ηλικιακό ρατσισμό.
Συμπεράσματα: Η μελέτη καταδεικνύει ότι ο ηλικιακός ρατσισμός δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε δημογραφικές διαφορές, αλλά διαμορφώνεται από ψυχολογικές ανησυχίες και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Ο φόβος για τους ηλικιωμένους φαίνεται να οδηγεί σε αμφίθυμες μορφές ηλικιακού ρατσισμού, ενώ η οικονομική ανασφάλεια εντείνει τους φόβους για το ίδιο το γήρας. Για την κοινωνική εργασία, τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη διπλών παρεμβάσεων: δομικής υπεράσπισης για την αντιμετώπιση της οικονομικής ευαλωτότητας και ψυχοκοινωνικών δράσεων που μειώνουν τις αντιλήψεις βασισμένες στον φόβο μέσω ουσιαστικής διαγενεακής επαφής και εκπαίδευσης για τη γήρανση.
Introduction: Ageism constitutes a pervasive form of prejudice with significant implications for intergenerational relations, social integration, and the provision of social work services. While demographic variables such as age, gender, or education are often assumed to predict ageist attitudes, recent scholarship emphasizes the role of psychosocial factors, particularly fear of aging. In Greece, where strong family bonds coexist with economic pressures and cultural ambivalence toward aging, understanding the interplay between demographic and psychological predictors of ageism is of vital importance for social work and gerontological practice. Aim of the study: The present study aimed to investigate the predictors of ageist attitudes in the general population, with a particular focus on whether fear of aging exerts stronger influence than demographic characteristics. The central hypothesis was that fear of aging, especially in its multidimensional subscales, would predict ageist attitudes more robustly than structural demographic factors. Materials and Methods: A quantitative, cross-sectional survey design was employed with a convenience sample of 104 participants from the general population. Data were collected through an anonymous online questionnaire including demographic variables, the Fear of Aging Scale (Lasher & Faulkender, 1993), and the Ageism Attitude Scale (Fraboni, Saltstone, & Hughes, 1990). Descriptive statistics, reliability analyses, and multiple linear regression models were performed using SPSS. Ethical approval was granted by the Academic Committee of the Department of Social Work, HMU. Results: Descriptive analyses indicated moderate levels of fear of aging and ambivalent expressions of ageism, with higher scores in negative stereotypes compared to positive paternalistic attitudes. Regression analyses showed that demographic variables were generally poor predictors of ageism, with the exception of caregiving experience, which was associated with increased negative ageism. Economic insecurity significantly predicted higher fear of aging. Among the psychological predictors, fear of older people was strongly associated with both positive and negative forms of ageism, while fear of losses was weakly linked only to negative ageism. These findings partially confirmed the central hypothesis, highlighting the complexity of the relationship between aging anxiety and ageist attitudes. Conclusions: The study underscores that ageism is not reducible to demographic differences but is shaped by psychological anxieties and socio-economic conditions. Fear of older people appears to drive ambivalent forms of ageism, while economic insecurity intensifies anxieties about one’s own aging. For social work practice, these findings point to the need for dual-level interventions: structural advocacy to address economic vulnerability in aging, and psychosocial programs that reduce fear-based perceptions through meaningful intergenerational contact and aging education.
Introduction: Ageism constitutes a pervasive form of prejudice with significant implications for intergenerational relations, social integration, and the provision of social work services. While demographic variables such as age, gender, or education are often assumed to predict ageist attitudes, recent scholarship emphasizes the role of psychosocial factors, particularly fear of aging. In Greece, where strong family bonds coexist with economic pressures and cultural ambivalence toward aging, understanding the interplay between demographic and psychological predictors of ageism is of vital importance for social work and gerontological practice. Aim of the study: The present study aimed to investigate the predictors of ageist attitudes in the general population, with a particular focus on whether fear of aging exerts stronger influence than demographic characteristics. The central hypothesis was that fear of aging, especially in its multidimensional subscales, would predict ageist attitudes more robustly than structural demographic factors. Materials and Methods: A quantitative, cross-sectional survey design was employed with a convenience sample of 104 participants from the general population. Data were collected through an anonymous online questionnaire including demographic variables, the Fear of Aging Scale (Lasher & Faulkender, 1993), and the Ageism Attitude Scale (Fraboni, Saltstone, & Hughes, 1990). Descriptive statistics, reliability analyses, and multiple linear regression models were performed using SPSS. Ethical approval was granted by the Academic Committee of the Department of Social Work, HMU. Results: Descriptive analyses indicated moderate levels of fear of aging and ambivalent expressions of ageism, with higher scores in negative stereotypes compared to positive paternalistic attitudes. Regression analyses showed that demographic variables were generally poor predictors of ageism, with the exception of caregiving experience, which was associated with increased negative ageism. Economic insecurity significantly predicted higher fear of aging. Among the psychological predictors, fear of older people was strongly associated with both positive and negative forms of ageism, while fear of losses was weakly linked only to negative ageism. These findings partially confirmed the central hypothesis, highlighting the complexity of the relationship between aging anxiety and ageist attitudes. Conclusions: The study underscores that ageism is not reducible to demographic differences but is shaped by psychological anxieties and socio-economic conditions. Fear of older people appears to drive ambivalent forms of ageism, while economic insecurity intensifies anxieties about one’s own aging. For social work practice, these findings point to the need for dual-level interventions: structural advocacy to address economic vulnerability in aging, and psychosocial programs that reduce fear-based perceptions through meaningful intergenerational contact and aging education.
Περιγραφή
Λέξεις-κλειδιά
Ηλικιακός ρατσισμός, Φροντίδα, Κοινωνική εργασία, Ageism, Caregiving, Social work